Coğrafya

• Genel olarak sosyal ve ekonomik gelişme sürecine baktığımızda toplumlar insanlık tarihi açısından önemli gelişim aşamaları geçirmişlerdir. İnsanoğlu toprağı işlemeye başlamış ve yerleşik düzene geçmiş tarım toplumunu oluşturmuştur.
• Tarım toplumundan kitlesel üretim–tüketim ve eğitimin önemli olduğu sanayi toplumuna geçmiş, daha sonra kitlesel refahın, bilginin ve nitelikli insanın önem kazandığı bilgi toplumuna geçmiştir.
• Günümüzde de birçok alanda köklü değişim ve dönüşümler yaşamaktadır. Bu değişimlerin en önemlisi teknolojide yaşanan hızlı değişmedir.

Teknolojik Gelişme ve Doğaya Etkisi

• Teknoloji başta ekonomi olmak üzere sosyal, kültürel ve siyasal alanları doğrudan etkilemektedir.

Teknolojik Gelişim ve Değişim

• Teknolojik gelişme ve buluşlar insan yaşamını temelinden değiştirmiştir.

Gelecekte Nüfus ve Yerleşme

• Tarihsel olarak şehirleşme, sanayi ile birlikte farklı bir gelişme seyri izlemiştir. Sanayileşmede yaşanan hızlı gelişmeyle birlikte şehirleşmede hız kazanmıştır.
• 1960’ta 1 milyar insan şehirlerde yaşarken 1985’te 2 milyara 2000’de 3 milyara ulaşmıştır. 2030’da ise 5 milyara ulaşması beklenmektedir. Yani dünya nüfusunun % 60’ı şehirlerde yaşıyor olacaktır.

Geleceğin Ekonomisi

• Dünya ülkelerindeki farklı demografik oluşumlar, teknolojik yenilikler, uluslararası ticaretin ve mali sistemin serbestleşmesi ve yerel reformlar, dünya ekonomisindeki değişikliklerin itici gücünü oluşturacaktır. Yapılan değerlendirmelere göre temel hammaddelerin özellikle de doğal kaynakların üretiminde büyük bir artış beklenmemektedir.
• Yüksek büyüme oranları küresel ticaretteki gelişmelerle ve verimlilik artışıyla gerçekleşecektir. Yaşam standartında iyileşmeler görülecektir.

• Küreselleşme hareketleri, geleceğin ekonomik yapısını büyük oranda değiştirecektir. İletişim teknolojisi önem kazanacak, dünya büyük bir pazar haline gelecektir.

• İlk çağlarda verimli toprak ve uygun doğa koşullarının bulunduğu alanlar yerleşim yeri olarak seçilmiş köyler kurulmuştur. Zamanla fazla ürünlerin takas edildiği köyler büyüyerek ticaret merkezi durumundaki şehirlere dönüşmüşlerdir.
• Orta Çağ’da kentler daha çok ticari faaliyetlerin yürütüldüğü yerler olmuştur.
• şehirleşme konusunda asıl gelişme İngiltere’de ortaya çıkan Sanayi devrimi ile başlar. Sanayi devrimi ile birlikte Avrupa’da birçok şehir yoğun bir nüfus akımına uğrarlar,hızla büyürler.

Göç ve Kentleşme İlişkisi

• Göç olgusu, sosyal bir hareket olmasına karşın, ekonomik yaşamdan kültürel yaşama kadar yaşamın her yönünü etkileyen temel bir değişimdir. Göç ve kentleşme arasındaki ilişki, kentlerin çekici özellikleri ile kırsalın itici özelliklerinden kaynaklanmaktadır.
• Kırsal kesimlerden kentlere olan yoğun göç hareketi, Kentlerde;  Konut yetersizliği ve sağlıksız yapılaşmaya (gecekondu) yol açmıştır.
• İşsizlik artmıştır.
• Yol, su, kanalizasyon gibi altyapı yetersiz kalmıştır.
• Eğitim ve sağlık hizmetleri yetersiz kalmıştır.
• Çevre kirliliği artmıştır.
• Asayiş sorunları ortaya çıkmıştır.
• Sanayi kuruluşları kent sınırları içinde kalmıştır.
• Verimli tarım alanları işgal edilmiştir.
• Arsa ve konut değerleri çok artmıştır.

• Yeryüzünde coğrafi koşullara bağlı olarak ırk, dil, din, yaşam biçimi bakımından birbirinden farklı uygarlıklar doğmuş ve gelişmiştir.

Mezopotamya Uygarlığı

• Mezopotamya, kuzeyden Toroslar ve Zagros dağları ile Güney ve batıdan ise Suriye ve Arabistan çölleriyle çevrili geniş bir düzlüktür. Mezopotamya uygarlığı varlığını ve gelişmesini Dicle ve Fırat nehirlerine borçludur.
• Mezopotamya Uygarlığı’nın gelişmesinde tarımsal etkinlikler önemli rol oynamıştır. İlk yazıyı kullanmışlardır.

Mısır Uygarlığı

• Mısır uygarlığı Kuzey Afrika’da Nil nehri çevresinde kurulup gelişmiştir. Çevresinin çöllerle kaplı olması diğer uygarlıklarla etkileşiminin daha az olmasına neden olmuştur.
• Bu nedenle kendine özgü özelliklere sahiptir. Nil nehri çevresinde yapılan tarımsal faaliyetler uygarlığın gelişiminde önemli rol oynamıştır. Matematik, tıp ve mimari alanında uygarlık tarihine katkı sağlamışlardır.

Çin Uygarlığı

• Güneydoğu Asya’da kurulmuştur. İnsanlık tarihinn en önemli buluşları olan kağıt, matbaa, pusula, barut, ipek dokumacılığı Çin uygarlığına aittir. İpek yolu ve Çin seddi bu uygarlığın ürünüdür.

Hint Uygarlığı

• Hint yarımadasında Ganj ve İndus ırmaklarının çevresinde gelişme göstermiştir. Toplum kast sistemi ile sınıflara ayrılmıştır.

Akdeniz Uygarlıkları

• Akdeniz kıyıları boyunca kurulmuş çeşitli kültürlerden oluşur. Bu uygarlıkların başlıcaları Fenike, Hitit, Girit, Miken,İyonya, Lidya, Yunan ve Roma uygarlıklarıdır. Bu uygarlıkların gelişiminde denizcilik ve ticaret belirleyici rol oynamıştır. Ayrıca tarımsal etkinliklerde önemlidir.

İnka Uygarlığı

• Güney Amerika’da And dağları çevresinde (Peru ve şile) kurulmuştur. şehir mimarisi ve taş işçiliği gelişmiştir. Güneş takvimini kullanmışlardır.

Maya Uygarlığı

• Orta Amerika ile Meksika’nın güneyinde kurulmuştur.
• Mayalar astronomi, matematik, mimari ve sanat dallarında ileri bir uygarlık düzeyine ulaşmışlardır.

Aztek Uygarlığı

• Meksika’da kurulmuştur. Tarım en önemli geçim kaynaklarıdır. Piramitleri ile ünlüdür.

• İnsanlar, ilk dönemlerden itibaren uzun bir süre doğal sistemin işleyişi içinde kalarak yaşamlarını sürdürmüşler ve bu sürece pek müdahale edememişlerdir. Yeryüzünü tanıdıkça ve yeryüzü hakkındaki bilgilerini artırdıkça doğal sistemlere müdahaleye başlamışlardır. Bu müdahale sanayi devrimi ile hız kazanmış ve günümüze kadar devam etmiştir.

İki Ülkeyi Birleştiren Yol: Manş Tüneli

• Fransa ile İngiltere’yi birbirine bağlayan Manş tüneli yeryüzünün en uzun su altı tünelidir. Deniz yüzeyinin 91 metre altında ve 38 kilometre uzunluğundadır. Benzer bir tünel istanbul’un iki yakasını birleştirmek amacıyla İstanbul boğazında yapılmaktadır.

Çölde Oluşan Yaşam Alanı: Kalifornia’daki Central

Valley Projesi

• Kuraklığın etkili olduğu bölgelerde tarımsal su talebi, büyük ölçekli sulama projelerinin yapılmasını gerekli kılmaktadır.

• Sulama projesi sayesinde Kalifornia’da eskiden çöl alanı olan Central Valley verimli bir tarım alanına dönüşmüş, turunçgiller yetiştirilmeye başlanmış, hayvanlar için verimli otlak alanları oluşturulmuştur.
• Ülkemizde kuraklığın etkili olduğu Güneydoğu Anadolu bölgesinde tarımsal verim ve üretimi artırmak amacıyla Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında Dicle ve Fırat üzerinde barajlar yapılmakta ve tarım alanları sulanmaktadır.

Dünyadaki En Büyük Su Nakli Projesi: Libya Yapay

Nehir Projesi

• Libya’daki Büyük yapay nehir projesi’ne 1984 yılında başlanmıştır. Projeyle güneydeki çöl bölgesinin yeraltı sularının, kuzeyde yeralan sahil kesimindeki tarımsal alanlara taşınması amaçlanmıştır.

İsviçre ve Dağlar

• İsviçre’nin yarıdan çoğunu kaplayan ve yükseltileri 4000 metreyi geçen Alp dağları güneybatı–kuzeydoğu doğrultusunda uzanan iki sıradan oluşur. Bu iki dağ sırası arasında ren ve Rhone ırmaklarının oluşturduğu bir oluk sistemi vardır.
• Alplerin elverişli kesimlerinde akarsulardan elde edilen enerji sayesinde sanayi bu oluk boyunca gelişmiştir. Bu oluk aynı zamanda ulaşım bakımından da önemlidir.
• İsviçreliler, Alpler’in olumsuz coğrafi şartlarına rağmen uzun tüneller ve viyadükler yaparak bu alanları değerlendirmeyi bilmişlerdir. Bu durum İsviçre Alplerinde kış turizmininde gelişmesine katkı sağlamıştır.

Hollanda Kıyıları: Doğanın Zorlamasıyla Oluşan Mühendislik

• Hollanda kıyıları büyük bir bölümünün deniz seviyesinde veya deniz seviyesinin altında olmasından dolayı fırtınalar ve deniz seviyesindeki yükselmeler nedeniyle kıyı taşkınları ve su baskınlarına uğramaktadır. ülkenin kıyı bölgeleri taşkınlara ve su baskınlarına karşı doğal ve yapay birimlerden oluşan kıyı koruma sistemi ile korunmaktadır.
• Hollanda kıyılarında yaşayan insanlar bu nedenle, arazi ıslahı ile denizden toprak kazanma, taşkın koruma sahaları oluşturma, kıyı setlerinin yapımı ve deniz seviyesi kontrolü alanlarında çalışmalar yapmışlardır.
• Kıyı alanındaki yerleşmeler; barajlar, kanallar ve setler sayesinde dünyadaki en kapsamlı kıyı koruma sistemiyle korunmaktadır.
• Japonya’da Hollanda gibi kıyı bölgelerinin doldurulmasıyla toprak kazanan ülkelerden biridir. Nagoya hava alanı denizin doldurulmasıyla yapılmıştır.

YARINDAN SONRA

• Geleceğimiz Daha Sıcak ve Kurak Olabilir
• Yerkürenin oluşumundan bu yana jeolojik devirler boyunca iklim koşullarında sürekli bir değişim yaşanmıştır. Bu değişimlerin büyük ölçekli olması sıcaklık ve yağışlarda da değişmelere yol açmıştır.
• 21. yüzyılda küresel iklim değişmeleri öncekilere göre daha kuvvetli ve daha kısa zaman diliminde gerçekleşecektir.
• Atmosferdeki karbondioksit, metan ve diazotmonoksit gibi gazların oranında artışlar sonucu küresel ısınmanın ortaya çıkması beklenmektedir. Yüksek sıcaklıklar kara ve deniz buzullarında azalmaya, şiddetli tropikal fırtına sayısında da artışa yol açacaktır.

Küresel Isınmanın Meydana Getireceği Değişiklikler

Buzullar Eriyecek

• Küresel ısınmanın doğal bir sonucu olarak buzullar eriyecektir.
• Deniz seviyesinde yükselmeler meydana gelecektir.
• Yerleşim alanları ve verimli delta ovaları deniz sularının altında kalacaktır.
• Tuzlu suların, tatlı sulara karışması sonucu içme ve sulama suyu elde etmek zorlaşacaktır.
• Kıyılardaki bitki ve hayvan türleri yok olacaktır.
• Okyanus sularının sıcaklık ve tuzluluk oranları değişecek, bunun sonucunda okyanus akıntıları yavaşlayacak,kıyılarda iklim değişiklikleri yaşanacaktır.
• Küresel ısınma ve aşırı kuraklık sonucu;
• Tarım alanları daralacak, tarımsal verim ve üretim azalacaktır.
• Akarsu ve göllerin seviyelerinde alçalmalar görülecek, tatlı su bulmak zorlaşacaktır.
• Bitki ve hayvan türlerinin yaşam alanları daralacak, birçok tür ortadan kalkacaktır.
• Deniz seviyeleri yükselecek, alçak yerler deniz sularının altında kalacak, yeni kıyı çizgileri oluşacaktır.
• Orman alanlarında daralma olacak, orman yangınları artacaktır.
• Aşırı ısınma ve kuraklık insan sağlığını olumsuz etkileyecektir.

Süper Volkanlar

• Küresel ısınmanın ortaya çıkaracağı tehlikelerin dışında birde yerin derinlerinden gelebilecek süper volkanik patlamalar ve bunun neden olabileceği değişimler de yaşanabilir.
• Süper volkanlar, bilinen volkanik patlamalardan yüzlerce kat daha güçlü doğa olaylarıdır. Bu volkanlar küresel çapta etkili olmaktadır. Etkisi yıllarca sürmekte küresel iklim değişiklikleri yaşanmaktadır.